Kruiden tussen de Coulissen
In het project Kruiden tussen de Coulissen is gekeken naar de relatie tussen landschapselementen en (kruidenrijke) graslandpercelen en de effecten hiervan op de biodiversiteit. Inmiddels is het project afgerond. Het onderzoek laat zien hoe biodiversiteit werkt in ons karakteristieke coulisselandschap. Niet het graslandtype, maar vooral de structuur van het landschap met de boomwallen, randen en variatie is doorslaggevend voor insecten, bodemleven en voedselvoorziening voor vogels.
De resultaten komen uit het Altenburg & Wymenga onderzoek Ingezaaide kruiden tussen de coulissen en de aanvullende insectenanalyses in de rapportage Kruiden tussen de Coulissen: habitat, grasland, boomwallen en insecten biodiversiteit van Hogeschool Van Hall Larenstein (HVHL).
Ingezaaid kruidenrijk grasland: winst, maar geen vervanger van semi-natuurlijk grasland
Steeds meer boeren werken met ingezaaid kruidenrijk grasland. De onderzoeken bevestigen dat dit type perceel meer kruiden, meer bloemen en later in de zomer ook meer nectar biedt dan gangbaar grasland. Toch zijn semi-natuurlijke graslanden (extensief kruiden grasland in agrarisch beheer) koploper als het gaat om insectenaantallen en variatie:
- het biedt al vroeg in het seizoen nectar;
- het herbergt meer gespecialiseerde insectensoorten;
- en het draagt bij aan een bredere ecologische variatie.
Ingezaaid kruidenrijk grasland is dus een waardevolle aanvulling, maar geen één-op-één vervanging van semi‑natuurlijke percelen.
Boomwallen en randen zijn hotspots voor insecten
Uit het HVHL‑onderzoek komt een sterk signaal naar voren: insecten reageren vooral op het verloop van boomwal → rand → grasland.
Belangrijkste bevindingen:
- Boomwallen en perceelsranden zijn de rijkste zones, zowel in soorten als in biomassa.
- Het midden van percelen heeft altijd de laagste diversiteit, ongeacht het graslandtype.
- Semi‑natuurlijke percelen trekken de meeste specialisten aan.
- Ingezaaide percelen trekken andere waardevolle soorten aan.
Voor veel insectensoorten vormen de randen dus het “goudrandje” van het landschap.
Belangrijk voor vogels: voedsel zit in de overgangszones
Voor soorten zoals de gekraagde roodstaart zijn vooral middelgrote insecten (4–12 mm) belangrijk. Deze blijken vooral voor te komen in de overgang tussen boomwal en grasland. Deze randen zijn daarmee een cruciaal foerageergebied voor de kenmerkende bosvogels van de Noardlike Fryske Wâlden.
Bodemleven blijft stabiel
Het bodemonderzoek laat zien dat regenwormdichtheid en -biomassa nauwelijks verschillen tussen de graslandtypes. Ingezaaide percelen bevatten wat meer rode wormen (door vaste mest), maar het inzaaien heeft geen schadelijke langetermijneffecten op de bodemfauna.
De sleutel: een mozaïek van structuur en beheer
Beide rapporten laten zien: Biodiversiteit floreert het meest wanneer boomwallen, bloemrijke randen en verschillende soorten grasland sámen een gevarieerd mozaïek vormen.
De grootste winst zit in:
- sterke, goed onderhouden boomwallen
- structuurrijke perceelsranden
- een mix van seminatuurlijke en ingezaaide kruidenrijke percelen (variatie in beheer)
- slim beheer dat rekening houdt met bloei en insectenactiviteit
De volledige rapportages zijn hier te lezen:
Habitat Grasland Boomwallen en Insecten Biodiversiteit
Naar nieuwsoverzicht