Projecten

Educatieproject ‘Noardlike Fryske Wâlden, takomst foar in unyk lânskip’
Al meerdere jaren gaan in het najaar zo’n duizend leerlingen van basisscholen in Noordoost-Fryslân het land in om elzensingels en houtwallen te onderhouden. Doel is de kinderen van groep 7 en 8 bewust te maken van de cultuurhistorie, natuur en het landschapsbeheer in hun eigen woonomgeving. Onder begeleiding van een gids van Landschapsbeheer Friesland, een educatief begeleider en de boer mogen ze onder andere singels snoeien en zagen en krijgen ze creatieve opdrachten. Ook mogen ze een kijkje nemen in de melkveestal. Op school bereiden ze de veldwerkdag voor met een lespakket. Het onderhoud aan het landschap is noodzakelijk om de elzensingels en dykswâlen kwalitatief sterk en vol te houden. De leden van de Noardlike Fryske Wâlden zetten zich in voor 150 kilometer aan houtwallen en 1500 kilometer aan elzensingels.

@KBS De Balsemyn Eastermar

Ieder jaar werken tientallen agrarische bedrijven die lid zijn van de vereniging Noardlike Fryske Wâlden mee aan het educatieproject ‘Noardlike Fryske Wâlden, takomst foar in unyk lânskip’.

Het educatieproject is een initiatief van de samenwerkende partijen vereniging Noardlike Fryske Wâlden, Landschapsbeheer Friesland, Natuur- en Milieucentrum De Naturij, Natuur- en Milieucentrum Pingo & Pet en Natuur- en Milieucentrum de Klyster. Het  is een regionaal project waarbij de volgende vijf gemeenten zijn betrokken: Tytsjerksteradiel, Dantumadiel, Achtkarspelen, Kollumerland c.a. en Smallingerland. Behalve deze gemeenten dragen de provincie Fryslân, NAM, Rabobank Drachten Friesland Oost en het Prins Bernhard Cultuurfonds ook financieel bij.

Ontwikkeling van een duurzaamheidcertificaat (Woudencertificaat) voor de NFW
De afgelopen jaren heeft de NFW het Woudencertificaat uitgereikt aan leden die op milieugebied bijzondere prestaties leveren. De themagroep LMWE heeft het initiatief genomen te onderzoeken of het mogelijk is te komen tot een duurzaamheidscertificaat, waarin meer aspecten van de bedrijfsvoering worden meegenomen dan bij het Woudencertificaat.

Een duurzaamheidcertificaat kan van belang zijn voor:

  • Het verkrijgen van mogelijkheden voor zelfregulering.
  • Het vervangen van middelvoorschriften door doelvoorschriften.
  • Het ondersteunen van activiteiten om te komen tot producten met specifieke kenmerken.

 

Voor het duurzaamheidcertificaat zijn die aspecten van de bedrijfsvoering van belang die goed te objectiveren, te handhaven en te controleren zijn zonder dat daar te veel extra administratieve handelingen voor nodig zijn. Daarnaast is van belang of de burger/consument er belang aan hecht.

Bij de verkenning van de mogelijkheden wordt gezocht naar een systeem waarbij op verschillende manieren voldoende punten kunnen worden gescoord voor het behalen van een certificaat, waarbij voor een aantal aspecten ondergrenzen worden ingevoerd waar minimaal aan moet worden voldaan. Bedrijven die voor één van deze aspecten een onvoldoende scoren komen niet in aanmerking voor het certificaat, ongeacht de resultaten voor de andere aspecten.

Energietransitie NFW
Binnen de NFW en de themagroep landbouw, milieu, water en economie is het plan ontstaan om van de Noardlike Fryske Wâlden een energieneutrale streek te maken. Er zijn verschillende argumenten om dit een hoge prioriteit te geven:
De provincie Fryslân heeft aangegeven de ambitie te hebben om op het gebied van duurzaamheid een voortrekkersrol in Nederland te willen vervullen. Een aantal gemeenten binnen de NFW hebben deze ambitie overgenomen. De NFW wordt vanuit de wetenschap (Wageningen) gezien als proeftuin voor duurzame landbouw. Tot nu toe werd dit vertaald in (agrarische) natuurbeheer- en milieuprojecten. Met de lopende klimaatdiscussie mag energie daarbij niet ontbreken. De eerste stap is het inventariseren van de technische mogelijkheden waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan het energieneutraal maken van de streek. Vervolgens zal worden bepaald welke mogelijkheden het kansrijkst zijn en dus het eerst in aanmerking komen voor verdere uitwerking. De eerste inventarisatie is gemaakt, NFW heeft hierbij verschillende gebiedspartijen benaderd. Het doel is om tot nieuwe verdienmodellen te komen. Deze kunnen te maken hebben met landbouw ten dienste van natuur of natuur ten dienste van landbouw. 

Valuta voor Veen
De marktverkenning die plaatsvindt in het kader van de veenweidevisie wordt op dit moment ondergebracht in het Valuta voor Veen project. Middels gasmetingen in het veld wordt een inventarisatie gedaan van de emissie die uit veen plaats kan vinden. Op basis van deze metingen kan een goede schatting gemaakt worden van wat er potentieel behouden kan worden door  het waterpeil in bepaalde gebieden te verhogen. Hierdoor stopt de emissie- en ook de inklinking van het veen. Er wordt een aanzet voor het opzetten van een Friese koolstofbank gedaan.

Better Wetter
Er zijn in het kader van het project Better Wetter proeven gedaan met alternatieve gewassen op veengronden met een verhoogd waterpeil. Met dit project wordt onderzocht welke gewassen kansrijk zijn voor teelt op natte veengrond en wordt er ook gekeken naar de afzetmogelijkheden van deze gewassen. De bedoeling van het Better Wetter project is dat de veenoxidatie wordt tegengegaan en dat de percelen nog kunnen worden gebruikt voor productiedoeleinden.

De proeven zijn nauw verbonden aan het Valuta voor Veen project.

Energie uit Hout
Het onderhoud van de vele kilometers elzensingels en houtwallen in de NFW resulteert in een grote hoeveelheid snoei- en kaphout. Inzet vanuit de NFW is dit hout tot waarde te brengen. Dit kan door het hout te verwerken tot pellets (houtbrokjes) die in kachels kunnen worden gestookt.
Het doel van het project Energie uit Hout is de kwaliteit van het beheer continu te bevorderen, de eigenaren te ontzorgen, kosten te besparen en toe te werken naar een plus en CO2-neutraal te worden door langjarig gebruik van de lokaal vrijkomende biomassa.
De eerste fase is opgeleverd. Vanuit praktijkproeven is de beste oogsttechniek gedestilleerd en inzichtelijk gemaakt welk biomassaproduct het financieel aantrekkelijkste kan worden aangeboden. Er is een methodiek voor een aanbod op maat ontwikkeld en beheerders zijn geworven voor de tweede fase. Er is een basis gelegd voor het kunnen aanbesteden en er zijn verkenningen in de keten uitgevoerd. Nu volgt de uitvoering van de tweede fase en de haalbaarheid toetsen van een ‘bio-energieketen’.

Biodiverse zuivel
NFW participeert gezamenlijk met de agrarische natuurverenigingen Gagelvenne en Idzegea in het project ‘biodiverse zuivel’ van Friesland Campina, Rabobank en Wereld Natuurfonds. Het project heeft prestatie-indicatoren voor biodiversiteit ontwikkeld en wilde dit onderbrengen binnen de monitoringsystematiek van Focus Planet. De NFW heeft hier op gereageerd en continu aandacht gevraagd voor de intermediaire rol die collectieven kunnen hebben en het streven om boeren uit te dagen om concreet op biodiversiteit in te spelen voor een verdienste.

Blauwe diensten
Er is een gebiedsproces uitgevoerd in de gebieden Wytfean en Twijzelerheide om een plan uit te werken waarmee de waterkwaliteit en waterhuishouding efficiënt wordt verbeterd. Dit als vervolg op de ontwikkelde maatregelenkoffer door de NFW voor Wetterskip Fryslân. Bij de analyse van de oplossingen zijn maatwerk en ruimtelijke samenhang sleutelwoorden om bij te dragen aan een verbeterd watersysteem. De uitgewerkte plannen zijn als gebiedsaanbod aan het waterschap aangeboden met als doel gezamenlijk toe te werken naar de uitvoering ervan.

Natuurinclusieve landbouw
De vereniging NFW heeft, in het kader van natuurinclusieve landbouw, een marktverkenning gedaan. Hierin is contact gezocht met leveranciers, afnemers, financiers en andere verwante partijen van het boerenbedrijf. De resultaten zijn besproken in een expertgroep. Deze expertgroep bestaat uit mensen die verschillende regiopartijen vertegenwoordigen en die mee willen denken over natuurinclusief boeren en de mogelijke verdienmodellen die hieruit voort kunnen vloeien. Er zijn vijf sporen vanuit de marktanalyse en de expertgroep aangedragen, de sporen zijn nog geen directe verdienmodellen, maar bieden zeker potentie als goede verdienmogelijkheid. De vereniging NFW wil deze sporen graag verder uitdiepen aan de hand van een onderzoeksagenda, samen met Van Hall Larenstein. De lokale verantwoordelijkheid voor natuur en landschap is zo’n spoor, evenals de onderbouwing of werkwijze om knellende regelgeving te kunnen versoepelen. Het certificeren van het gebied of een individueel bedrijf is ook aan bod gekomen, net als het verbeteren van de CO2 footprint. Het behalen van fiscaal voordeel of versoepeling van regelgeving bij een bepaalde manier van boeren of het doen van duurzame investeringen, is ook een belangrijke pijler. Uiteindelijk gaat het om het behoud van verdiencapaciteit en het toevoegen van waarde aan een product bij eenzelfde of lagere productie.